Flycam có số hóa được toàn bộ một di tích không?

Flycam lo phần mái, sân, mặt đứng và cảnh quan nhìn từ trên cao. Gầm mái, hiên, nội thất và hiện vật cần máy ảnh mặt đất hoặc máy quét laser. Các dự án số hóa di sản lớn thường kết hợp cả hai.

Muốn bay flycam số hóa đình, chùa cần xin phép ai?

Cần hai lớp: phép bay của cơ quan quân sự theo Nghị định 288/2025/NĐ-CP và sự đồng ý của đơn vị quản lý di tích, có thể là ban quản lý, nhà chùa hoặc ủy ban nhân dân xã.

Mô hình 3D di tích dùng để làm gì?

Lưu hiện trạng trước khi trùng tu để đối chiếu về sau, trích ảnh mặt đứng và mặt cắt làm tư liệu cho bản vẽ, làm tham quan ảo, trình chiếu và lưu trữ lâu dài.

Bay flycam sát mái ngói cổ có an toàn không?

Không nên bay sát. Luồng gió cánh quạt có thể thổi bay rêu, lá, bụi vào hiện vật; va chạm thì hư hại không phục hồi được. Giữ khoảng cách và bù chi tiết bằng ống kính, độ phân giải.

Số hóa di tích bằng flycam: quy trình chụp xiên và đầu ra 3D

Số hóa di tích bằng flycam là bay chụp hàng trăm tới hàng nghìn ảnh quanh một công trình cổ từ nhiều độ cao, nhiều góc nghiêng. Ảnh được dựng thành mô hình 3D có màu thật và đám mây điểm đo được. Flycam lo phần khó tiếp cận nhất: mái cong, đầu đao, bờ nóc, sân và cảnh quan. Phần gầm mái, nội thất, hiện vật vẫn cần máy ảnh mặt đất hoặc máy quét laser.

Bài này dành cho ban quản lý di tích, đơn vị tư vấn bảo tồn và những người đang chuẩn bị hồ sơ trước trùng tu. Chúng tôi đi qua mục đích số hóa, quy trình chụp xiên cho công trình cổ, việc làm với ban quản lý, đầu ra cần đặt hàng và cách lưu dữ liệu để vài chục năm sau vẫn dùng được.

Vì sao di tích cần được số hóa

Luật Di sản văn hóa số 45/2024/QH15 có hiệu lực từ 01/7/2025. Luật đưa việc ứng dụng công nghệ, số hóa và chuyển đổi số vào chính sách của Nhà nước về bảo vệ, phát huy giá trị di sản. Lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch coi số hóa di sản và phát huy giá trị di sản trên môi trường điện tử là một điểm nhấn của luật mới.

Ngoài chính sách, có ba lý do rất thực tế:

Lưu hiện trạng trước can thiệp. Một công trình sắp hạ giải, trùng tu sẽ không bao giờ trở lại đúng trạng thái cũ. Mô hình 3D là bản ghi để đối chiếu kích thước, độ võng mái, vị trí từng chi tiết.
Dự phòng rủi ro. Bão, cháy, mối mọt có thể làm mất một phần công trình. Dữ liệu số giúp phục dựng có căn cứ.
Phát huy giá trị. Tham quan ảo, trình chiếu, ứng dụng thuyết minh đưa di tích tới người không đến được.

Ở Huế, các dự án đã đi theo hướng này. Từ năm 2018, CyArk phối hợp với Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế số hóa lăng Tự Đức, gồm điện Hòa Khiêm, văn bia và lăng Hoàng hậu Lệ Thiên Anh.

Đội làm việc dùng flycam cho góc nhìn từ trên cao và máy quét laser cho bề mặt chi tiết, ra mô hình 3D và bản vẽ kiến trúc phục vụ bảo tồn. Điện Thái Hòa cũng được quét 3D hiện trạng trước khi hạ giải để trùng tu.

Flycam làm phần nào, phần nào cần công cụ khác

Không công cụ nào số hóa trọn một di tích. Cách làm hiệu quả là chia công trình theo vùng và giao mỗi vùng cho công cụ hợp nhất.

Vùng của công trình	Công cụ phù hợp	Lý do
Mái, bờ nóc, đầu đao.	Flycam chụp xiên và chụp thẳng.	Không giàn giáo, không chạm vào ngói cổ.
Sân, tường bao, cảnh quan.	Flycam chụp lưới thẳng đứng.	Ra ảnh trực giao toàn khu có tỷ lệ đều.
Mặt đứng cao.	Flycam chụp vòng nhiều độ cao, bổ sung máy ảnh mặt đất.	Phần trên cao chỉ flycam tới được.
Gầm mái, hiên, cột, kẻ chạm khắc.	Máy ảnh mặt đất, máy quét laser.	Flycam không chui được vào, và không nên bay sát.
Nội thất, hiện vật.	Máy quét laser, chụp ảnh cận cảnh.	Không gian kín, chi tiết nhỏ, cần độ chính xác cao.
Khu dưới tán cây cổ thụ.	LiDAR hoặc đo mặt đất.	Ảnh chụp từ trên chỉ thấy tán cây.

Mảng ghép nối giữa dữ liệu flycam và dữ liệu mặt đất cần điểm chung. Các tấm tiêu, điểm khống chế đặt ở sân, hiên, đo tọa độ một lần, sẽ xuất hiện trong cả ảnh flycam lẫn dữ liệu quét, giúp phần mềm ráp các phần lại thành một mô hình. Khác biệt giữa quét laser và chụp ảnh có ở bài LiDAR drone.

Quy trình chụp xiên cho công trình cổ

Nguyên lý dựng 3D từ ảnh và cấu hình bay cơ bản cho một khối nhà có ở bài mô hình 3D từ flycam. Di tích có vài đặc thù khiến quy trình phải chỉnh lại.

Thống nhất mục đích và độ chi tiết. Lưu hiện trạng, làm tư liệu cho bản vẽ hay làm tham quan ảo? Mỗi mục đích cần độ phân giải khác nhau. Ví dụ muốn đọc được từng viên ngói thì cần chi tiết cỡ milimet, kéo theo bay gần hơn và nhiều ảnh hơn hẳn.
Khảo sát trước một buổi. Xem cây cổ thụ, dây điện, cột cờ, chỗ đặt điểm cất hạ cánh, khung giờ ít khách, giờ hành lễ.
Đặt điểm khống chế ở vị trí không làm hại bề mặt cổ: dùng tấm tiêu rời đặt trên sân, không sơn, không đóng đinh vào gạch cổ.
Bay lưới thẳng đứng phủ toàn khu, thừa ra ngoài tường bao một dải.
Bay nhiều vòng xiên quanh công trình chính ở các độ cao khác nhau. Mái cong, đầu đao cần thêm vòng thấp nhìn ngang để thấy được mặt dưới vươn ra của đao.
Bay bổ sung từng điểm bằng tay cho chỗ phức tạp: góc mái, chỗ giao giữa hai mái, tháp chuông.
Chụp mặt đất cho gầm mái, hiên và chân tường.
Kiểm tra nhanh tại chỗ bằng một bản dựng thử. Phát hiện lỗ hổng ngay tại hiện trường rẻ hơn nhiều so với quay lại hôm khác.

Sơ đồ quy trình chụp xiên số hóa di tích bằng flycam tám bước: thống nhất mục đích và độ chi tiết, khảo sát trước, đặt điểm khống chế không hại bề mặt cổ, bay lưới thẳng đứng, bay nhiều vòng xiên, bay Phát hiện lỗ hổng bằng bản dựng thử ngay tại hiện trường rẻ hơn nhiều so với quay lại hôm khác.

Ánh sáng và khoảng cách

Mái cong tạo bóng đổ sâu dưới đao và trong gầm mái. Nắng gắt giữa trưa làm phần trên quá sáng, phần dưới tối đen, phần mềm mất chi tiết ở cả hai đầu. Trời mây mỏng, ánh sáng tản đều thường cho mô hình đẹp hơn trời nắng to. Nếu phải bay ngày nắng, chọn khung sáng sớm hoặc chiều muộn nhưng chấp nhận bóng dài, và chụp nhanh để ánh sáng không đổi giữa các vòng.

Về khoảng cách, chúng tôi luôn ưu tiên giữ máy xa mái cổ và bù chi tiết bằng camera độ phân giải cao. Luồng gió cánh quạt có thể thổi tung rêu, lá khô, bụi vào hiện vật; một cú va chạm với đầu đao gốm là hư hại không phục hồi. Một máy có camera chi tiết như Mavic 4 Pro, cảm biến chính 100 MP, cho phép chụp từ xa hơn mà vẫn giữ độ chi tiết.

Làm việc với ban quản lý di tích

Bay số hóa ở di tích cần hai lớp đồng ý. Phép bay do cơ quan quân sự cấp theo Nghị định 288/2025/NĐ-CP, hồ sơ gửi tối thiểu 07 ngày trước ngày bay. Lớp còn lại là sự đồng ý của đơn vị quản lý di tích: ban quản lý, trung tâm bảo tồn, nhà chùa hay ủy ban nhân dân xã với đình làng.

Văn bản đồng ý của họ có thể là tài liệu kèm hồ sơ xin phép bay. Chi tiết từng lớp và ví dụ Tràng An, Hạ Long, Huế có ở bài bay flycam di tích, di sản.

Với đề nghị số hóa, nên nêu thêm vài điểm mà buổi quay phim thông thường không có:

Số buổi bay, vì số hóa thường cần nhiều buổi hơn quay phim.
Có đặt điểm khống chế không, đặt ở đâu, bằng vật liệu gì, cam kết không để lại dấu vết.
Ai sở hữu dữ liệu, ai được dùng và công bố mô hình. Nhiều đơn vị quản lý muốn giữ toàn bộ dữ liệu gốc.
Khu nào không được chụp hoặc không được công bố, như kho hiện vật, hố khai quật.

Di tích nằm giữa đô thị còn có thể chạm vùng cấm bay quanh trụ sở cơ quan. Bài flycam Hồ Gươm và di tích nội đô phân tích những điểm như vậy ở Hà Nội.

Đầu ra cần đặt hàng

Đặt hàng rõ từ đầu giúp tránh tình trạng nhận về một video đẹp nhưng không dùng được cho bảo tồn.

Đầu ra	Định dạng hay gặp	Dùng cho
Ảnh gốc kèm thông số chụp.	JPG, DNG, kèm tọa độ.	Lưu trữ lâu dài, dựng lại khi phần mềm tốt hơn.
Đám mây điểm.	LAS, LAZ, E57.	Đo đạc, trích mặt cắt, so sánh giữa các thời điểm.
Mô hình lưới có màu.	OBJ, FBX.	Trình chiếu, tham quan ảo, in 3D mô hình thu nhỏ.
Mô hình xếp lớp.	3D Tiles, OSGB.	Xem trên web, ghép vào bản đồ số.
Ảnh trực giao mặt bằng và mặt đứng.	GeoTIFF, TIFF.	Nền để vẽ bản vẽ hiện trạng, đánh dấu hư hỏng.
Báo cáo kỹ thuật.	PDF.	Ngày bay, máy, số ảnh, điểm khống chế, sai số.

Ảnh trực giao mặt đứng là đầu ra hay bị quên. Đó là ảnh của một mặt tường được nắn thẳng như nhìn vuông góc, đo được kích thước, rất tiện để người vẽ đánh dấu vết nứt, mảng rêu, chỗ bong vữa. Nguyên lý nắn ảnh có ở bài orthomosaic là gì.

Mô hình 3D từ ảnh là tư liệu hiện trạng. Bản vẽ dùng cho dự án tu bổ vẫn do đơn vị tư vấn của dự án lập và chịu trách nhiệm. Hãy hỏi trước họ cần định dạng, hệ tọa độ và sai số nào để dữ liệu dùng được ngay.

Bảng đầu ra khi số hóa di tích bằng flycam: ảnh gốc kèm thông số chụp, đám mây điểm LAS E57, mô hình lưới có màu OBJ FBX, mô hình xếp lớp 3D Tiles, ảnh trực giao mặt bằng và mặt đứng, báo cáo kỹ thuật Lưu ảnh gốc, báo cáo kỹ thuật và tọa độ điểm khống chế ít nhất ở hai nơi để sau này dựng lại được.

Giới hạn và sai lầm hay gặp

Cây cổ thụ che công trình. Tán đa, tán si trùm lên mái là chuyện thường ở đình chùa. Ảnh không thấy phần dưới tán; phải bổ sung chụp mặt đất hoặc quét laser.

Bề mặt khó dựng. Ngói phủ rêu sẫm màu, sơn son thếp vàng bóng, mặt hồ trước di tích đều làm phần mềm khó tìm điểm chung. Chi tiết mảnh như dây thép giằng, chuông gió dễ biến mất.

Chỉ bay một vòng cao. Mô hình có mái đẹp nhưng mặt dưới đao, hiên nhà nhòe nát.

Không giữ dữ liệu gốc. Nhiều đơn vị chỉ giữ file mô hình đã xuất. Mười năm sau phần mềm tốt hơn, không còn ảnh gốc thì không dựng lại được. Lưu ảnh gốc, báo cáo kỹ thuật và tọa độ điểm khống chế ít nhất ở hai nơi.

Không kiểm tra sai số. Mô hình đẹp chưa chắc đúng kích thước. Muốn đo trên mô hình, cần điểm khống chế hoặc RTK và vài điểm kiểm tra đo độc lập.

Camera nhiệt còn giúp tìm mảng mái ngấm nước, một việc hữu ích trước mùa mưa; xem bài flycam tầm nhiệt. Các ứng dụng khác của drone theo từng ngành nằm ở bài công dụng của máy bay điều khiển drone.

Flycam24h tại Hà Nội dựng mô hình 3D từ ảnh flycam, đo đạc bằng RTK, chụp ảnh 360 độ và hỗ trợ xin phép bay; chi phí thủ tục xin phép tính riêng với báo giá. Bạn đang chuẩn bị số hóa một ngôi đình, ngôi chùa hay một cụm di tích? Gọi 0383.17.18.19, Zalo cùng số, 08:30–21:30 mỗi ngày, để trao đổi phạm vi và nhận báo giá.