Quay flycam phim tài liệu: cảnh cần, dung lượng và lịch quay

Quay flycam phim tài liệu khác quay phóng sự và quay TVC ở một điểm: cảnh phải cho người xem hiểu không gian mà nhân vật sống, chứ không chỉ đẹp. Một cảnh từ trên cao có thể là thông tin, như cánh đồng nằm cạnh con sông, hoặc cảm xúc, như ngôi làng nhỏ giữa núi.

Đạo diễn và nhà sản xuất cần biết ba việc trước khi thuê đội bay: flycam đóng vai gì trong cấu trúc phim, danh sách cảnh lập thế nào và bao nhiêu thẻ nhớ cho một ngày quay 4K. Phần dưới trả lời từng việc bằng bảng so sánh ba thể loại, quy trình lập danh sách cảnh và phép tính dung lượng.

Ruộng bậc thang Sa Pa nhìn từ trên cao. Ảnh: Vivu Vietnam, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.

Quay flycam phim tài liệu khác phóng sự và TVC thế nào?

Khác ở thời lượng cảnh, cách chọn khung và mục đích của cảnh. Phim tài liệu dùng cảnh dài, chậm, thiên về không gian. Phóng sự dùng cảnh ngắn, đưa tin nhanh. TVC dùng cảnh bóng bẩy, đã dàn dựng kỹ, phục vụ một thông điệp bán hàng.

Điều rút ra cho đạo diễn phim tài liệu: đừng yêu cầu đội bay “đẹp như TVC”. Cảnh quá bóng bẩy làm phim mất chất thật. Hãy nêu rõ cảnh cần cho thấy điều gì về nơi chốn, rồi để đội bay chọn khung và giờ. Cách đạo diễn làm phim điện ảnh khác hơn, với cảnh dàn dựng và nhiều lượt bay lặp, xem bài quay flycam phim điện ảnh.

Cảnh flycam đóng vai trò gì trong phim tài liệu?

Ba vai trò: cảnh thiết lập, cảnh chuyển và cảnh toàn cảnh. Flycam không thay nhân vật kể chuyện, mà đặt nhân vật vào không gian để người xem hiểu họ sống ở đâu và vì sao câu chuyện diễn ra ở đó.

Cảnh thiết lập mở đầu một phần của phim: toàn cảnh ngôi làng, con sông, khu phố trước khi vào cảnh nhân vật. Cảnh dài 8 đến 15 giây, bay chậm, để người xem định vị. Cảnh chuyển nối hai phần: máy bay từ chi tiết ra toàn cảnh hoặc ngược lại, như từ mái nhà lên toàn khu phố, cho cảm giác thời gian trôi hoặc không gian mở rộng. Cảnh toàn cảnh nêu quy mô: diện tích cánh đồng, độ dài của con đường, mật độ nhà ở.

Người làm phim tài liệu hay dùng flycam ít hơn người ta nghĩ. Phim 45 phút thường chỉ cần vài chục cảnh flycam, mỗi cảnh có lý do riêng. Nếu lạm dụng góc nhìn từ trên cao, người xem rời xa nhân vật và mất đi sự gần gũi.

Lập danh sách cảnh flycam cho phim tài liệu thế nào?

Lập từ kịch bản xuống, theo bốn bước: kịch bản, địa điểm, giờ bay và cảnh. Làm ngược, chọn cảnh đẹp trước rồi ghép vào phim, ra bộ cảnh đẹp nhưng không dùng được khi dựng.

Ekip quay phim tài liệu làm việc ngoài trời. Ảnh: Maxfield Barbara, U.S. Fish and Wildlife Service, phạm vi công cộng, Wikimedia Commons.

Quy trình theo thứ tự thao tác:

1. Đọc kịch bản, đánh dấu chỗ cần không gian. Mỗi chỗ nhân vật đổi địa điểm hoặc phần phim đổi chủ đề là một ứng viên cho cảnh thiết lập hoặc cảnh chuyển.
2. Ghi địa điểm cho từng chỗ. Địa điểm nào là nơi nhân vật sống, nơi sự kiện diễn ra, nơi đặc trưng của vùng.
3. Chọn giờ bay theo ánh sáng và theo cảnh nhân vật. Cảnh thiết lập nên cùng mùa và giờ với phần phim đi sau nó, để chuyển cảnh khớp ánh sáng.
4. Viết cảnh thành dòng ngắn: địa điểm, giờ, độ cao tương đối, hướng bay và thời lượng. Kịch bản quay chi tiết có mẫu trong bài kịch bản quay flycam.
5. Duyệt với đạo diễn và bỏ những cảnh không phục vụ câu chuyện.

Danh sách tốt gồm 20 đến 40 dòng cho phim 45 phút. Mỗi dòng ứng với một cảnh, và đều trả lời được câu “cảnh này cho người xem biết điều gì?”. Một cảnh không trả lời được thì bỏ.

Quay 4K một ngày cần bao nhiêu thẻ nhớ?

Khoảng 140 GB cho một ngày bay 4 pin, và nên mang gấp đôi để dự phòng. Air 3S ghi khoảng 130 Mbps ở chế độ 4K, bằng khoảng 975 MB mỗi phút, và một pin bay khoảng 36 phút khả dụng.

Phép tính theo từng bước:

• 130 Mbps ÷ 8 = 16,25 MB mỗi giây.
• 16,25 MB × 60 giây ≈ 975 MB mỗi phút.
• Một pin bay 36 phút: 975 × 36 = 35.100 MB, khoảng 35 GB.
• Một ngày bay 4 pin: 35 GB × 4 = 140 GB.

Con số trên là dung lượng thô, tính theo hệ thập phân, bỏ qua âm thanh và dữ liệu đi kèm. Thực tế đội bay không ghi liên tục suốt chuyến bay: nhiều đoạn bay di chuyển không bật ghi hình. Vì thế 140 GB là mức trần, và dung lượng thật thường thấp hơn.

Khi chuẩn bị, mang thẻ hoặc ổ có dung lượng gấp đôi, tức khoảng 280 GB trở lên cho một ngày quay, để có thể bay lại cảnh mà không phải xóa. Chép thẻ ra hai nơi cuối mỗi ngày quay, trước khi xóa bất kỳ thẻ nào. Phim tài liệu quay nhiều ngày, nên tổng dung lượng dễ lên hàng terabyte, và ổ lưu trữ cần được tính vào ngân sách từ đầu.

Quay vùng nhạy cảm hoặc di tích cho phim cần xin phép gì?

Cần xin phép bay riêng, và nhiều nơi cần thêm đồng ý của đơn vị quản lý. Phim tài liệu hay đi tới những nơi không phải địa điểm thông thường: di tích, khu bảo tồn, khu vực gần quân sự, vùng biên, công trình có người ở.

Đoàn làm phim bay thương mại cần xin phép bay theo quy định hiện hành, và địa điểm nhạy cảm có thể không được phép bay hoặc cần quy trình phức tạp hơn. Hồ sơ cho đoàn làm phim có hướng dẫn riêng trong bài xin phép bay flycam cho đoàn làm phim. Flycam24h hỗ trợ làm hồ sơ; phần này tính riêng.

Đạo diễn nên gửi đội bay danh sách địa điểm sớm, ngay khi có kịch bản, vì địa điểm nhạy cảm có thể mất vài tuần để xin phép. Nếu địa điểm không xin được, phương án thay thế là chọn khung khác từ vị trí hợp pháp hoặc dùng cảnh tư liệu sẵn có.

Lịch quay flycam phim tài liệu theo mùa

Phim tài liệu quay theo mùa, theo lễ hội và theo vòng đời của nơi chốn, nên lịch bay đi theo lịch của câu chuyện chứ không theo lịch của đội bay. Cảnh cánh đồng lúa chín chỉ quay được vào mùa gặt, cảnh ngày hội chỉ quay được vào ngày hội.

Với nhóm cảnh gắn lễ hội truyền thống, đạo diễn nên đọc bài quay flycam hội làng, rước kiệu, nơi mô tả cách làm việc với làng và những lúc phải dừng bay. Phim về sự kiện lớn có thể tham khảo mục dịch vụ flycam quay phim sự kiện.

Lịch quay hợp lý chia làm ba đợt: đợt khảo sát (bay thử, đo ánh sáng), đợt quay chính theo mùa và đợt bù cảnh sau khi dựng thô. Đợt bù cảnh rất quan trọng, vì khi dựng thô, đạo diễn mới biết thiếu cảnh nào, và flycam bay bù một buổi thường rẻ hơn nhiều so với đoàn quay lại cả ngày.

Lỗi hay gặp khi quay flycam phim tài liệu

Lỗi đầu tiên là bay quá nhiều cảnh đẹp mà không có lý do trong phim. Đạo diễn dựng thô xong thường bỏ một nửa số cảnh flycam, và chi phí quay phần bỏ đó là lãng phí. Lập danh sách cảnh từ kịch bản như trên giảm được phần này.

Sai lầm thứ hai là bay không đủ lâu cho mỗi cảnh. Cảnh phim tài liệu cần 8 đến 20 giây dùng được, nên máy phải bay chậm, đều và quay mỗi cảnh ít nhất hai lượt để có bản dự phòng.

Điều thứ ba cần tránh là quên khớp màu: cảnh flycam chỉnh theo cùng một bảng màu với cảnh mặt đất, nếu không, chuyển cảnh nhìn như hai phim khác nhau. Khi quay flycam phim tài liệu nhiều ngày, bàn giao cho khâu chỉnh màu ngay cả các thông số ghi hình để cảnh các ngày khớp nhau.

Bài cùng cụm

• Quay flycam bệnh viện phòng khám quảng bá: cảnh và phép bay.

Quay flycam phim tài liệu cùng Flycam24h

Flycam24h hoạt động từ 2016, quay phim và chụp ảnh bằng flycam Air 3S, cùng khách lên kịch bản, dựng phim và chỉnh màu, và nhận quay cả các tỉnh. Các dịch vụ quay phim bằng flycam nằm ở trang dịch vụ quay phim flycam.

Muốn bàn lịch quay flycam phim tài liệu? Gọi hoặc nhắn Zalo 0383.17.18.19 (08:30–21:30 mỗi ngày), kèm kịch bản, danh sách địa điểm và mùa quay dự kiến.