Ảnh flycam có thay được bản đồ địa hình khi lập quy hoạch không?

Không. Nghị định 178/2025/NĐ-CP yêu cầu bản đồ địa hình dùng lập quy hoạch do cơ quan quản lý bản đồ hoặc đơn vị khảo sát chuyên ngành lập theo quy định đo đạc. Ảnh flycam là tư liệu hiện trạng, hoặc là dữ liệu đầu vào khi chính đơn vị đo đạc thực hiện.

Phường có thể dùng flycam để phát hiện xây dựng sai phép không?

Nhiều địa phương đã làm, như Quận 7 (TP.HCM) ghi hình hiện trạng ven sông rạch để đối chiếu, hay Đà Lạt bay kiểm tra ngoài giờ hành chính. Ảnh là cơ sở để kiểm tra; việc xử lý vẫn theo trình tự của cơ quan có thẩm quyền.

Bay flycam chụp hiện trạng khu dân cư có cần xin phép không?

Có. Bay chụp hiện trạng không thuộc trường hợp được miễn phép bay theo Nghị định 288/2025/NĐ-CP. Bay tự động theo tuyến lập sẵn còn yêu cầu người điều khiển có giấy phép hạng B.

Bao lâu nên bay lại để theo dõi biến động đô thị?

Tùy tốc độ thay đổi của khu vực. Khu đang đô thị hóa nhanh hoặc ven kênh rạch hay bị lấn chiếm có thể cần theo tháng; khu ổn định thì theo quý hoặc nửa năm. Quan trọng hơn chu kỳ là giữ cùng độ cao, tuyến bay và điểm khống chế giữa các kỳ.

Flycam quy hoạch đô thị: ảnh hiện trạng, vi phạm, bản đồ số

Dùng flycam quy hoạch đô thị là bay chụp khu vực theo chu kỳ để có ảnh hiện trạng mới nhất. Các kỳ ảnh được so với nhau để thấy công trình mọc thêm, rồi đưa vào bản đồ số làm lớp nền. Flycam nhìn được những chỗ đứng dưới đường không thấy: mái nhà, sân sau, bờ kênh. Nhưng ảnh flycam không tự động thành bản đồ địa hình hợp lệ, và đó là ranh giới nhiều người nhầm.

Chúng tôi viết cho cán bộ quản lý đô thị, đơn vị tư vấn quy hoạch và chủ đầu tư khu đô thị muốn hiểu flycam làm được tới đâu. Phần sau đi theo ba việc chính: ảnh hiện trạng định kỳ, phát hiện vi phạm xây dựng và dữ liệu cho bản đồ số.

Flycam đứng ở đâu trong công tác quy hoạch

Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn số 47/2024/QH15 có hiệu lực từ 01/7/2025 và đã được sửa đổi bởi Luật 144/2025/QH15 từ 01/01/2026. Nghị định 178/2025/NĐ-CP hướng dẫn luật này có một điều riêng về bản đồ phục vụ lập quy hoạch, và nó trả lời thẳng câu hỏi “flycam thay được bản đồ không”.

Theo Điều 18 của nghị định, bản đồ địa hình dùng để lập nhiệm vụ và đồ án quy hoạch phải do cơ quan quản lý bản đồ hoặc đơn vị khảo sát chuyên ngành lập. Bản đồ phải đạt yêu cầu của pháp luật đo đạc và khớp quy định về cơ sở dữ liệu quy hoạch.

Khi bản đồ không còn phản ánh đúng hiện trạng, cơ quan phê duyệt quyết định cho khảo sát địa hình bổ sung.

Đọc kỹ, flycam có hai vai trò hợp lệ:

Tư liệu hiện trạng: ảnh, video, ảnh 360 giúp người lập và người thẩm định hình dung khu đất, thấy chỗ bản đồ cũ đã lệch với thực tế.
Dữ liệu đầu vào cho đo đạc: khi đơn vị có giấy phép hoạt động đo đạc và bản đồ dùng drone, điểm khống chế và quy trình kiểm tra để thành lập bản đồ.

Vai trò thứ ba mà flycam không có: tự mình là bản đồ pháp lý. Một tấm ảnh ghép đẹp từ máy quay phim, không điểm khống chế, không người chịu trách nhiệm về số liệu, chỉ là hình ảnh.

Ảnh hiện trạng định kỳ: chụp gì và giữ gì cố định

Giá trị của ảnh hiện trạng nằm ở chuỗi thời gian, không phải ở một tấm ảnh. Một kỳ bay riêng lẻ chỉ cho biết khu vực hôm nay trông thế nào. Hai kỳ bay giống hệt nhau về cách chụp mới cho biết cái gì đã thay đổi.

Sản phẩm	Dùng cho	Lưu ý khi làm định kỳ
Ảnh trực giao toàn khu.	Lớp nền bản đồ, đo gần đúng diện tích, so sánh hai kỳ.	Cùng độ cao bay, cùng chồng phủ, cùng điểm khống chế.
Ảnh xiên bốn hướng.	Thấy mặt đứng, số tầng, phần cơi nới phía sau nhà.	Cùng góc nghiêng camera và hướng bay.
Video toàn cảnh.	Báo cáo, họp dân, trình lãnh đạo.	Cùng điểm cất cánh, cùng đường bay để dễ đối chiếu.
Ảnh 360 độ.	Xem tổng thể một nút giao, một khu đất trống.	Cùng vị trí, cùng độ cao chụp.

Có ba thứ phải giữ cố định giữa các kỳ. Thứ nhất là độ cao bay và độ phân giải mặt đất (GSD, mỗi điểm ảnh ứng với bao nhiêu centimet ngoài thực địa). Thứ hai là điểm khống chế: mốc cố định đo một lần, dùng cho mọi kỳ, để hai ảnh chồng khít lên nhau. Thứ ba là giờ bay.

Ảnh chụp lúc 8 giờ sáng có bóng đổ dài về phía tây, ảnh lúc 3 giờ chiều đổ về phía đông; đặt cạnh nhau, người xem dễ nhầm bóng với công trình mới.

Chu kỳ bay tùy tốc độ biến động. Khu ven đô đang mở đường, ven kênh rạch hay bị lấn chiếm có thể cần bay theo tháng. Khu dân cư ổn định thì theo quý hoặc nửa năm là đủ.

Cách nắn ảnh thành ảnh trực giao và vì sao ảnh ghép thường lệch ở mép khu có ở bài orthomosaic là gì.

Phát hiện vi phạm xây dựng bằng so sánh hai kỳ ảnh

Cách làm cơ bản là đặt ảnh kỳ trước và kỳ sau chồng lên nhau rồi tìm chỗ khác. Mái tôn mới, sàn bê tông vừa đổ, tường rào lấn ra bờ kênh, một tầng cơi nới trên sân thượng đều hiện rõ từ trên cao. Phần mềm có thể khoanh sẵn vùng thay đổi, nhưng người quản lý vẫn phải đối chiếu từng điểm với giấy phép xây dựng.

Vài địa phương đã đưa flycam vào việc này:

Năm 2019, Quận 7 (TP.HCM) dùng flycam ghi hình hiện trạng sông rạch, làm cơ sở kiểm tra, đối chiếu để xử lý lấn chiếm đất và xây dựng ven kênh. Các lỗi sai phép phổ biến được nêu khi đó gồm nâng đuôi mái thành phòng, lấp tầng lửng, ô thông tầng, lắp kính và làm mái che ở khoảng lùi.
Ở Đà Lạt, lãnh đạo thành phố và các phường, xã bay flycam kiểm tra rừng và trật tự xây dựng, chủ yếu ngoài giờ hành chính và cuối tuần, hình ảnh truyền trực tiếp về màn hình. Từ đầu năm 2025 tới tháng 6/2025, thành phố phát hiện 256 trường hợp vi phạm về rừng và trật tự xây dựng, đô thị nhờ flycam và hệ thống camera trên cao.

Danh sách lỗi ở Quận 7 cho thấy một điểm thú vị. Nâng đuôi mái, làm mái che khoảng lùi là thứ thấy rất rõ từ trên cao. Còn lấp ô thông tầng, làm tầng lửng nằm bên trong nhà; ảnh chỉ gợi ý chỗ nghi vấn, xác minh vẫn cần kiểm tra tại chỗ.

Sơ đồ phát hiện vi phạm xây dựng bằng flycam: nâng đuôi mái, mái che khoảng lùi, lấn chiếm bờ kênh thấy rõ từ trên cao; tầng lửng, lấp ô thông tầng và số tầng chính xác cần kiểm tra tại chỗ hoặc ảnh x Ảnh là căn cứ để kiểm tra; lập biên bản và xử lý vẫn theo trình tự của cơ quan có thẩm quyền.

Giới hạn của cách làm này cũng cần nói rõ:

Ảnh thẳng đứng không cho biết số tầng chính xác. Cần thêm ảnh xiên hoặc mô hình bề mặt để đọc chiều cao.
Ảnh ghép không có điểm khống chế có thể lệch vài mét. Đo diện tích lấn chiếm trên ảnh như vậy rồi đưa vào biên bản là rủi ro.
Cây cao, mái che tạm, bạt phủ che mất phần bên dưới.
Ảnh là căn cứ để kiểm tra. Lập biên bản và xử lý vẫn theo trình tự của cơ quan có thẩm quyền.

Dữ liệu cho bản đồ số và mô hình 3D đô thị

Ảnh trực giao xuất dạng GeoTIFF có tọa độ, đưa thẳng vào phần mềm GIS làm lớp nền. Cán bộ địa chính, xây dựng có thể vẽ ranh, gắn hồ sơ cấp phép lên đúng vị trí trên ảnh. Khi ảnh được nắn theo hệ tọa độ quốc gia VN-2000 và có điểm kiểm tra, các lớp dữ liệu khác chồng lên mới khớp.

Mô hình bề mặt (DSM) cho chiều cao của mọi thứ: mái nhà, cây, cột. Từ đó có thể khoanh những công trình cao hơn nhiều so với xung quanh, một dấu hiệu nên kiểm tra số tầng so với quy hoạch.

Mô hình 3D có màu thì giúp trình diễn phương án: đặt khối công trình dự kiến vào bối cảnh thật, xem tầm nhìn từ trục đường chính. Cách bay và các định dạng đầu ra được giải thích ở bài mô hình 3D từ flycam.

Khu nhiều cây xanh cần cao độ nền đất, ví dụ thung lũng, ven đồi dự kiến mở rộng đô thị, thì ảnh chụp chỉ dựng được mặt ngọn cây. Lúc đó cần đến LiDAR; khác biệt giữa hai công nghệ có ở bài LiDAR drone.

Sơ đồ quy trình một đợt bay hiện trạng đô thị bảy bước: xác định phạm vi và sản phẩm, tra vùng trời, xin phép bay, đặt điểm khống chế bền, bay đúng khung giờ, xử lý và kiểm tra sai số, bàn giao kèm gh Ghi chú bàn giao (ngày giờ bay, độ cao, máy, sai số) giúp kỳ sau làm giống hệt kỳ trước.

Quy trình một đợt bay hiện trạng cho một khu vực

Xác định phạm vi và sản phẩm. Ranh khu vực, độ phân giải cần có, sản phẩm nào (ảnh trực giao, ảnh xiên, video), hệ tọa độ bàn giao.
Tra vùng trời: khu nào nằm trong vùng cấm, vùng hạn chế, khu nào cần tách thành đợt riêng.
Xin phép bay, gửi hồ sơ trước ngày bay theo quy định.
Đặt và đo điểm khống chế ở vị trí bền: góc vỉa hè, mặt cống, sân bê tông. Kỳ sau còn dùng lại được.
Bay vào khung giờ đã chọn, tránh giờ đông người dưới đường bay.
Xử lý ảnh, kiểm tra sai số tại điểm kiểm tra.
Bàn giao kèm ghi chú: ngày giờ bay, độ cao, máy, sai số. Ghi chú này là thứ giúp kỳ sau làm giống hệt kỳ trước.

Pháp lý khi bay chụp trong đô thị

Bay chụp hiện trạng không thuộc trường hợp được miễn phép bay theo Nghị định 288/2025/NĐ-CP. Hồ sơ xin phép gửi tối thiểu 07 ngày trước ngày bay. Bay tự động theo tuyến lập sẵn, cách bay chuẩn khi chụp ảnh ghép, thuộc trường hợp người điều khiển cần giấy phép hạng B theo khoản 3 Điều 19 nghị định này, dù máy dưới 2 kg.

Đô thị có hai loại vùng trời hay gặp. Quanh trụ sở cơ quan trung ương, cơ quan cấp tỉnh và cơ quan ngoại giao có vùng cấm bay bán kính không nhỏ hơn 200 m theo Quyết định 18/2020/QĐ-TTg.

Khu tập trung đông người là vùng hạn chế bay, và máy dưới 0,25 kg cũng mất quyền miễn phép khi bay ở đó. Một phường trung tâm vì vậy có thể phải chia thành nhiều đợt, có phần không bay được. Lưu ý riêng khi bay giữa phố có ở bài bay flycam trong thành phố, còn hồ sơ xin phép có ở bài thủ tục cấp phép bay drone.

Về hình ảnh, ảnh hiện trạng khu dân cư chụp được cả sân nhà, người đi lại. Dùng nội bộ cho quản lý là một chuyện; đăng công khai thì nên làm mờ người, biển số xe.

Những sai lầm hay gặp

Mỗi kỳ thuê một đơn vị, mỗi đơn vị bay một độ cao, không ai giữ điểm khống chế. Ảnh các kỳ không chồng khít, so sánh mất ý nghĩa.
Đo diện tích lấn chiếm trên ảnh ghép không khống chế rồi ghi vào văn bản.
Bay giữa trưa để “đủ sáng” nhưng mặt mái tôn chói, mất chi tiết. Sáng sớm hoặc chiều muộn quá thì bóng dài. Khung giữa buổi sáng thường cân bằng hơn.
Chỉ chụp ảnh thẳng đứng rồi kết luận về số tầng.
Không lưu ảnh gốc và thông số bay. Khi cần đối chiếu sau một năm, chỉ còn tấm ảnh ghép xuất ra, không biết làm lại thế nào.

Với chủ đầu tư dự án, gói theo dõi định kỳ có ở bài quay phim chụp ảnh dự án xây dựng bằng flycam. Ranh giới giữa ảnh ghép và bản đồ đo đạc được nói ở bài chụp ảnh ghép mặt bằng flycam. Ứng dụng của drone trong các ngành khác có ở bài công dụng của máy bay điều khiển drone.

Flycam24h tại Hà Nội làm ảnh ghép mặt bằng, chụp 360 độ, dựng mô hình 3D, đo đạc bằng RTK và có gói chụp tiến độ theo tuần, theo tháng. Bạn cần bộ ảnh hiện trạng định kỳ cho một khu vực? Gọi 0383.17.18.19, Zalo cùng số, 08:30–21:30 mỗi ngày, để trao đổi phạm vi và nhận báo giá.